Op de pagina "Cijfers" vindt u informatie over de kosten van zo'n groot gezin. Dat het leven in Nederland duur, hoeven we niemand te vertellen. Schoolgeld, laten we daar maar over ophouden, per jaar soms een verhoging van 30%. Maar daartegenover staat dat we soms kansen hebben gekregen op studiefinanciering. Door het aantal telkinderen op de middelbare school (het varieert van 4 tot 6 op een middelbare school, gaat mijn "verzamelinkomen" aardig naar beneden waardoor we - nooit verwacht - gewoon studiefinanciering krijgen. Zo lukt het ons met passen en meten, prioriteiten stellen, gebruik van wettelijke regelingen en met gewoon zuinig leven elke maand de touwtjes rond te krijgen, wat tot op heden steeds is gelukt (ook een uitdaging!!). Ja, een groot gezin is duur, maar je krijgt er ongelooflijk veel voor terug in "niet-financiële" vorm. 't Is maar wat je belangrijk vindt.

Even een kleine correctie. De tv heeft z'n intrede gedaan na het interview met "Ouders van NU". Sinds 2001 kunnen we uitzendingen via ons eigen "tv-station" in Noorwegen de conferenties volgen. Daardoor zijn ook andere programma's toegankelijk geworden. Maar wat ons altijd gezegd is, toen we uitlegden waarom we geen tv hadden: "Je hebt er toch een knop op", passen we nu in de praktijk toe. Gelukkig zit er een knop op, waardoor wij (ouders) de regie in handen houden. Maar daarnaast houden de kleintjes van knutselen, spelletjes (al dan niet op de computer) en hebben we veel activiteiten in onze gemeente, waar onze kinderen graag aan deelnemen. En vrijwilligerswerk!

Niet iedereen heeft evenveel aandacht nodig. Belangrijk is dat je hun probleempjes opmerkt (door hun afwijkend gedrag) en daar net zo lang op doorvraagt dat ze zich openen. Als ouder moet je dan de instelling hebben het probleem te willen oplossen (niet om te straffen, wel om te corrigeren als dat nodig is). Dan geef je de aandacht die ze nodig hebben en dat verschilt per kind. Soms kun je in een groep kinderen een onderwerp aansnijden die allen (in min of meerdere mate) betreffen en zo op een speelse manier laten blijken hoe je over bepaalde gedragingen denkt.

Een "gouden regel" kunnen we helaas niet voor anderen geven die niet dezelfde geloofsovertuiging hebben. Het hebben/krijgen van kinderen is voor ons een zaak van geloof. We hebben wel een paar tips. Er zijn twee dingen in je huis: de levende (mensen om je heen) en de dode (materiële zaken). Voor ons zijn de levende de allerbelangrijkste. De dode dingen moeten de mensen dienen, maar mogen nooit het belangrijkste zijn. Als er veel werk te doen is, maar je hebt een kind beloofd met hem/haar te tafeltennissen, moet het kind voorgaan, en moet bijvoorbeeld het strijken maar even wachten. Wat je investeert in je kind, gaat nooit verloren; vroeg of laat zal het kind zich dat herinneren. We zijn gezegend met een gezond lichaam, en staan 's ochtends vrolijk op en verheugen ons de kinderen te wekken. Door een vast geloof in God doen we wat ons voor handen ligt, we werken rustig door, nemen tijd voor koffie, thee, praten, luisteren en ontspanning.

Het is duidelijk dat in zo'n groot gezin niet ieder kind een eigen slaapkamer heeft. We hebben maximaal 4 kinderen op één kamer (de kleinsten) en naar mate ze groter worden zal dan maximaal 2 op één slaapkamer worden. We proberen wel dat elk kind zijn eigen hoek heeft voor zijn spullen. Verder kunnen de studerende kinderen op hun kamer of in de serre hun huiswerk maken. Door met meerderen op één kamer te slapen, is de privacy beperkt, maar we vinden dat het "delen van een kamer" een goed uitgangspunt om te leren dat je niet alleen op deze wereld bent. Doorgaans leer je om je sociaal te gedragen, althans, wij horen vaak van de leraren op school dat onze kinderen zeer sociaal in de omgang zijn.

Ja!! Maar aan de andere kant leer je om iets, wat je niet (meer) nodig hebt, meteen maar op te ruimen, zodat het je niet meer in de weg staat. Of het op z'n Johan Cruijff's manier te zeggen: "Elk nadeel heeft z'n voordeel".